Stopień ubóstwa w Polsce w latach 1993-1996 - Praca dyplomowa - część 2

Introducing herbcoast.co.uk - your one-stop-shop for all your herbal needs! We've got a wide range of high-quality herbs, including all the essential herbs for sleep, relaxation, and energy. Whether you're looking for valerian root for a good night's sleep, or ginseng for an energy boost, we've got you covered. Visit our online store today and experience the power of herbs!
Stopień ubóstwa w Polsce w latach 1993-1996 - Praca dyplomowa - część 2

Odbiegając od rozpatrywania przyczyn biedy przez pryzmat jakiegokolwiek systemu klasyfikacji, warto scharakteryzować szerzej cztery spośród nich, uważane za główne czynniki sprawcze tego zjawiska. Są to:

1. Niedostatek kapitału ludzkiego (zasobów pracy). Ludzie różnią się pomiędzy sobą uzdolnieniami fizycznymi i umysłowymi, co determinuje stopień ich aktywności zawodowej na rynku pracy. Określając ogół tych zdolności mianem kapitału ludzkiego, można stwierdzić, że jedni dysponują większym jego zasobem, inni zaś mniejszym. W konsekwencji wydajność krańcowa w procesie produkcji poszczególnych jednostek kapitału ludzkiego jest zróżnicowana. Wysoką wydajnością krańcową odznaczają się jednostki o dużym zasobie kapitału ludzkiego, stąd jest rzeczą oczywistą, że to one w pierwszym rzędzie będą zatrudniane przez pracodawców. Szanse pozyskania pracy maleją wraz z obniżaniem się krańcowej wydajności pracy, dlatego jest wysoce prawdopodobne, że ludzie charakteryzujący się niskim jej poziomem pozostaną bez pracy lub uzyskiwać będą odpowiednio niższe wynagrodzenie, z czym wiąże się ryzyko popadnięcia w biedę. Nie można jednak zapominać, że chociaż umiejętności ludzi w dużym stopniu uwarunkowane są czynnikami genetycznymi (tzw. zdolnościami wrodzonymi) oraz oddziaływaniem środowiska społecznego, w którym żyją, to jednak mogą oni poprzez proces edukacji zwiększać swoje kwalifikacje zawodowe, a przez to zmniejszać ryzyko pozostania ubogimi.

2. Niewystarczający popyt w gospodarce. Posiadanie nawet wysokich kwalifikacji zawodowych nie jest wystarczającym czynnikiem ochronnym przed ubóstwem. Należy bowiem pamiętać, że popyt na pracę - jak zresztą na każdy inny czynnik wytwórczy - jest popytem pochodnym, a więc uzależnionym od istniejącego zapotrzebowania na dobra i usługi wytwarzane przy jej wykorzystaniu. Określa go - zależnie od rozpatrywanej struktury rynku - wartość krańcowego produktu pracy lub krańcowego przychodu z pracy, który w kategoriach łącznych jest tym wyższy im, ceteris paribus, większy jest popyt na dobra i usługi w danej gospodarce. Wobec takiej zależności obniżenie się ogólnego poziomu aktywności gospodarczej danego kraju, wyrażające się m.in. spadkiem popytu globalnego, prowadzić będzie do redukcji popytu na pracę. Bezpośrednią konsekwencją tej sytuacji będzie natomiast wzrost stopy bezrobocia oraz spadek przeciętnego poziomu płac, a to jest już wystarczającym czynnikiem do zepchnięcia przynajmniej części społeczeństwa do sfery ubóstwa. Stopień aktywności gospodarczej jest oczywiście uwarunkowany oddziaływaniem wielu czynników, szczegółowo analizowanych przez różnorodne teorie makroekonomiczne, stąd omówienie tej kwestii zostanie tutaj pominięte.

3. Dyskryminacja. Stanowi ona naruszenie zasady równości poziomej społeczeństwa, nakazującej równorzędne traktowanie "jednakowych" ludzi, a więc wykluczającej jakąkolwiek formę dyskryminacji w stosunku do osób, których kwalifikacje - w szerokim znaczeniu tego słowa - nie różnią się w porównaniu z innymi ludźmi.

W odniesieniu do rynku pracy zasada ta nie dopuszcza zatem możliwości różnicowania warunków zatrudnienia w zależności od: płci, rasy, przynależności do określonej grupy etnicznej, pochodzenia społecznego, przekonań religijnych, czy politycznych, itp. Rzeczywistość pokazuje jednak często, że cechy te w sposób istotny determinują zakres szans poszczególnych osób na rynku pracy, a tym samym mają wpływ na rozmiary i strukturę ubóstwa. Dyskryminacja ekonomiczna może przejawiać się w ograniczaniu zatrudnienia pewnych osób pomimo posiadania przez nich takich samych kwalifikacji zawodowych, jak przez tych, którzy zostali zatrudnieni (tzw. dyskryminacja zatrudnienia), ustalaniu określonym pracownikom niższych stawek płac nie znajdujących uzasadnienia w zróżnicowaniu wydajności pracy (tzw. dyskryminacja płacowa), czy też niedopuszczaniu ich do wykonywania pewnych zawodów, zwłaszcza bardziej prestiżowych, pomimo dysponowania odpowiednim wykształceniem (tzw. dyskryminacja zawodowa  i kwalifikacyjna). Źródłem dyskryminacji może być również utrudniony dostęp do określonych form edukacji, rzutujący w konsekwencji na mniejszą krańcową wydajność pracy pewnych osób. Badania aktywności zawodowej społeczeństwa w poszczególnych krajach wskazują, że dyskryminacja dotyczy w głównej mierze kobiet oraz ludności rasy czarnej, co zwiększa stopień narażenia ich na ubóstwo.

4. Niekorzystna dla pracobiorców struktura rynku pracy. Bezrobocie oraz niskie stawki płac, a więc czynniki sprzyjające ubóstwu, mogą również wynikać - poza przedstawionymi wyżej formami dyskryminacji - z występowania na rynku pracy asymetrii w zakresie możliwości oddziaływania na warunki zatrudnienia, i to zarówno w sytuacji, gdy plasuje się ona na korzyść strony popytowej, jak i podażowej. Niższy poziom płac oraz zatrudnienia może być bowiem rezultatem nie tylko działalności monopsonu, czy oligopsonu na rynku pracy, co jest rzeczą oczywistą, ale również skutkiem silnej pozycji związków zawodowych. I chociaż wniosek ten może się wydawać zaskakujący w odniesieniu do związków zawodowych, których zadaniem jest przecież ochrona interesów pracobiorców, to jednak należy zauważyć, że podmiot ten nie jest w stanie jednocześnie "wywalczyć" wzrostu stawek płac oraz doprowadzić do zwiększenia poziomu zatrudnienia (dla pracodawców są to wszakże cele nie do pogodzenia z punktu widzenia warunku maksymalizacji zysku). Związki zawodowe stoją zatem wobec konieczności dokonania wyboru pomiędzy dążeniem do podwyżki stawek płac a wzrostem zatrudnienia (lub zapobieganiem jego obniżeniu). 

W konsekwencji skutki ich działalności dla całego społeczeństwa mogą być różne, nie wykluczając przy tym możliwości pogorszenia się sytuacji ekonomicznej niektórych jednostek. Tym samym każdą z form ograniczenia konkurencji na rynku pracy należy uznać za niepożądaną z perspektywy wzrostu zagrożenia biedą w gospodarce.

Introducing herbcoast.co.uk - your one-stop-shop for all your herbal needs! We've got a wide range of high-quality herbs, including all the essential herbs for sleep, relaxation, and energy. Whether you're looking for valerian root for a good night's sleep, or ginseng for an energy boost, we've got you covered. Visit our online store today and experience the power of herbs!